Những áp lực vô hình

Sáng tạo là một siêu năng lực… và nó cũng là yếu tố đầu tiên biến mất khi áp lực công việc ập đến, bởi sáng tạo vốn cần tự do và năng lượng để nuôi dưỡng

– Meredith Arthur (Trưởng phòng Nhân sự Chiến lược tại Pinterest, tác giả của dự án Beautiful Voyager).

Đằng sau ánh đèn của các tuần lễ thời trang là một thực tế vận hành khốc liệt. Môi trường làm việc tại các thương hiệu luôn tồn tại những đối cực rõ rệt: giữa sáng tạo thăng hoa và áp lực sản xuất, kinh doanh và vận hành. Tại Việt Nam, áp lực còn đến từ việc liên tục ra mắt capsule collection mỗi tháng cùng các chiến dịch cho mùa Tết, mùa cưới để duy trì sức nóng tại thị trường nội địa. Từ những NTK trẻ vừa rời giảng đường đến các chủ thương hiệu hay giám đốc sáng tạo nhiều năm kinh nghiệm, làm việc ngoài giờ và đánh đổi cuộc sống cá nhân dường như trở thành một chuẩn mực ngầm của ngành.

Theo khảo sát năm 2025 của BoF Careers, 65% nhân sự ngành thời trang và làm đẹp cho rằng chính sách làm việc linh hoạt là yếu tố tiên quyết khi cân nhắc một công việc; 33% người được hỏi ưu tiên những công ty tôn trọng giờ làm việc, kỳ nghỉ phép năm và thời gian nghỉ có lương (PTO – Paid Time Off). Làn sóng này đang dịch chuyển mạnh mẽ về Việt Nam. Nhân sự thời trang trẻ, đặc biệt là Gen Z tại Hà Nội và TP.HCM, có xu hướng đặt ra những ranh giới rõ ràng hơn cho công việc chính để dành thời gian cho các dự án sáng tạo độc lập, hoạt động freelance hoặc tạo dựng hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội.

Hai ngã rẽ của thách thức

Bước vào một công ty thời trang lớn hay một thương hiệu khởi nghiệp là hai trải nghiệm hoàn toàn khác biệt, với những trở ngại tinh thần đặc thù. Làm việc tại một công ty danh tiếng được xem như “tấm vé vàng” bảo chứng cho năng lực cá nhân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng các mối quan hệ chuyên môn chất lượng. Ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp thời trang và may mặc lớn hoạt động chủ yếu theo mô hình sản xuất, chuỗi cung ứng hoặc thương mại – phân phối. Sự chuyên môn hóa cao trong vận hành dễ tạo ra khoảng cách giữa các bộ phận, điển hình là sự khác biệt trong tư duy giữa đội ngũ sáng tạo và áp lực doanh số từ khối kinh doanh.

Ngược lại, các startup mang đến nhịp độ năng động, khuyến khích đổi mới và cơ hội làm việc trực tiếp với nhà sáng lập. Nhân sự tại đây thường có cái nhìn toàn diện về cách một thương hiệu vận hành. Tuy nhiên, sự linh hoạt này đi kèm với áp lực đa nhiệm, tính bất ổn về nguồn lực và nguy cơ quá tải cảm xúc. Bên cạnh đó, xu hướng micro-management ở một số startup thời trang có thể làm mờ ranh giới giữa dẫn dắt sát sao và can thiệp quá sâu vào công việc, khiến không ít nhân sự trẻ rơi vào trạng thái hoài nghi năng lực (Imposter Syndrome). Tại Việt Nam, phần lớn các thương hiệu thời trang đang phát triển vận hành theo mô hình tinh gọn (lean business model), với đội ngũ nhỏ và cơ cấu tương đối tối giản.

Tạo dựng hệ sinh thái nhân văn

Việc tối ưu hóa không gian sáng tạo trong ngành thời trang đòi hỏi một nghệ thuật cân bằng tinh tế: khơi nguồn cảm hứng nhưng vẫn đảm bảo một nền tảng hạ tầng vận hành hiệu quả. Các studio thời trang hiện đại áp dụng sơ đồ mặt bằng phân khu (zone-based), tách biệt không gian phác thảo, cắt rập, may mẫu và fitting để giảm phân tâm, đồng thời sử dụng nội thất mô-đun, chất liệu tự nhiên và bảng màu hài hòa (tone-on-tone) nhằm kích thích xúc giác, giảm stress và khơi nguồn sáng tạo. “Bạn không thể phục hồi nếu không có không gian để tái tạo và tự chăm sóc bản thân” – Jude Kingston, nhà sáng lập Mind Your Fashion.

Nhiều thương hiệu và tập đoàn quốc tế như Kering, Nike, Levi Strauss & Co. hay Rare Beauty đã đầu tư vào các chương trình chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên, từ tư vấn tâm lý, workshop chánh niệm đến chính sách “Mental Health Days”. Tại Việt Nam, các sáng kiến về sức khỏe nhân sự trong ngành thời trang vẫn đang ở giai đoạn đầu, từ những hoạt động như yoga đến mô hình làm việc linh hoạt, phần lớn vẫn mang tính thử nghiệm và phụ thuộc vào quy mô từng thương hiệu. Để góp phần làm giảm tỷ lệ biến động nhân sự, các founder và nhà quản lý thời trang tại Việt Nam có thể tham khảo mô hình lãnh đạo thấu cảm (Empathetic Leadership). Sự gắn kết bền vững thường bắt nguồn từ tính minh bạch trong lộ trình phát triển và văn hóa ghi nhận đóng góp của mỗi cá nhân.